Skattar og fortķšarhyggja

Fyrir skömmu gerši ég tillögu ASĶ ķ skattamįlum aš umtalssefni hér. Hśn og fleira ķ umręšu um tekjuskatta einstaklinga mótast af einhvers konar fortķšarhyggju meš įrdaga nśverandi tekjuskattskerfis aš draumsżn. En ašstęšur hafa breyst svo mjög aš draga veršur žessa sżn ķ efa. Kemur žar einkum tvennt til. Ķ einn staš hafa opinber śtgjöld og žar meš tekjužörf rķkis og sveitarfélaga vaxiš mikiš. Ķ annan staš hefur sköttum veriš fękkaš og žvķ meira lagt į žį skattstofna sem eftir eru.

Um 1990 voru tekjuskattar einstaklinga nįlęgt 16% af skattstofninum meš įlagningarhlutfalli um 36% og skattleysismörkum ķ kringum 600 žśs. kr. į įri. Tekjuskattar sķšustu įra hafa veriš um 25% skattstofnsins. Meš óbreyttu kerfi, sama įlagningarhlutfalli og skattleysismörkum sem fylgja launavķsitölu mį reikna meš aš aš tekjurnar yršu svipaš hlutfall af skattstofni og ķ upphafi. Tekjuskattar vegna tekna 2006 voru um 164 milljaršar kr af um 658 mrd kr. skattstofni eša tęp 25% hans. Meš afturhvarfi til fortķšar hefšu žeir lķklega oršiš um 16% eša 105 mrd króna ž.e. nęrri 60 milljöršum lęgri en žeir voru ķ reynd. Er žvķ ljóst aš verulega žyrfti aš bęta ķ ašra skatta eša draga saman opinbera žjónustu til aš gera žessa draumsżn aš veruleika.

Skatta ķ žessu kerfi hafa veriš hękkašir meš tvennum hętti. Meš lękkun skattleysismarka aš tiltölu viš laun og meš hękkun įlagningarhlutfallsins. Lengst af var hękkunin byggš į samspili žessara stušla. Skattleysismörkin hafa stöšugt fariš lękkandi en įlagningarhlutfalliš fór ķ tęp 40% 1994 til 1996 en hefur sķšan lękkaš aftur ķ svipaš horf og ķ upphafi. Aukinn žungi skattheimtu er žvķ nś eingöngu borinn uppi af lęgri skattleysismörkum. Žau voru um 988 žśs. kr. 2006, ž.e. sķšasta įr sem įlagning liggur fyrir, en hefšu žurft aš vera um 1,6 m.kr. til aš halda gildi sķnu mišaš viš vķsitölu launa. Til samanburšar er aš hefši öll hękkun tekjuskattsins veriš tekin meš hękkun į įlagningarhlutfallinu en skattleysismörkin höfš um 1.6 m.kr. hefši įlagningarhlutfalliš žurft aš hękka ķ a.m.k. 50%.

Tillaga ASĶ geri rįš fyrir upphaflegum skattleysismörkum aš tiltölu viš laun en gengur ekki svo langt aš nį fyrra kerfi aš fullu. Hśn felur ķ sér hękkun į įlagningarhlutfallinu ķ nęrri 50% į laun upp aš mešallaunum og aš skeršing persónuafslįttar haldist žar fyrir ofan. Žvķ veršur engin lękkun veršur į sköttum hjį žeim sem eru meš tekjur yfir žvķ marki. Ennfremur veršur engin lękkun hjį žeim sem eru undir skattleysismörkum og lękkunin er į bilinu frį 0 til 240 žśs. kr. mann į launum undir mešallaunum. Gróflega mį įętla aš tekjutapiš yrši af stęršargrįšunni 15 mrd. kr.

Af framangreindu mį draga žį įlyktun aš vegna aukinna opnberra umsvifa og meiri tekjuöflunar meš tekjuskatti sé óraunhęft aš gera rįš fyrir aš snśa megi til baka til žess įlagningarkerfis sem var viš upphaf stašgreišslunnar. Ómögulegt er aš hękka skattleysismörkin ein verulega įn žess aš žvķ fylgi óraunhęft tekjutap. Hękkun įlagningarhlutfallsins eins hefur ķ för meš sér óvišunandi jašarskatta į mišlungstekjur og lęgri.

Nśverandi kerfi hefur żmsa galla samanboriš viš žaš sem lagt var upp meš ķ byrjun. Ķ fyrsta lagi hefst skattlagning mikiš fyrr og of snemma, ž.e. viš tekjur sem almennt eru taldar of lįgar til framfęrslu og bornar eru uppi af félagslega kerfinu. Ķ öšru lagi er stķgandinn ķ skattlagningunni mjög mikill viš lįgar tekjur. Mešalskatthlutfall hękkar śr 0 ķ 20% į litlu tekjubili og jašarskattur er mjög hįr į žvķ tekjubili žar sem enn er talin įstęša til félagslegra tekjutilfęrslu svo sem barnabóta og lķfeyrisbóta. Ķ žrišja lagi er mešalskatthlutfalliš į lįgar mišlungstekjur oršiš mjög hįtt, t.d. um 22% į 3 m.kr. samanboriš viš rśm 14% į sambęrilegar tekjur ķ upphaflega kerfinu. Leišir žaš til žess aš lķtill munur er į skattlagningu lįgra mišlungslauna og hęrri launa. Žótt žetta kerfi, eitt skattžrep og persónuafslįttur, hafi veriš vel višunandi į žeim tķma žegar meš žvķ voru tekin um 16% af skattstofninum gegnir öšru mįli nś žegar skattheimtan er oršin 50% hęrri eša yfir 24% af skattstofninum.

Hugmynd ASĶ viršist (misheppnuš) tilraun til aš komast hjį tveggja žrepa skattkerfi sem hefur aš ósekju veriš śtmįlaš sem grżla. Stašreyndin er sś aš tveggja žrepa skattkerfi er einfalt ķ framkvęmd og stašgreišsla ķ žvķ yrši įmóta nįkvęm og nś er meš lķtilli breytingu į stašgreišslukerfinu. Einfaldleiki skattkerfis ręšst ekki af fjölda skattžrepa eša śtreikningsreglum. Tölvurnar ķ skattkerfinu og launaforritin lįta sig litlu skipta hvort stušlarnir ķ skattareglunni eru fleiri eša fęrri. Einfaldleikinn liggur fyrst og fremst ķ skilgreiningu į skattstofninum og žvķ hvernig hann er fundinn.

Spurnig er nś žegar jól eru aš baki hvort ekki sé įstęša til aš leggja alla grżlubśninga til hlišar og ręša fordómalaust um hvernig gera mį tekjuskattskerfi einstaklinga žannig śr garši aš žaš sé sanngjarnt og bitni ekki verst į žeim sem sķst skyldi.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband